ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ୱୟଂସେବକ ସଂଘ ଏହାର ପ୍ରତିଷ୍ଠାର ଶତବାର୍ଷିକୀ ବର୍ଷ ପାଳନ କରୁଛି। ଏହି ଅବସରରେ, ନୂଆଦିଲ୍ଲୀର ବିଜ୍ଞାନ ଭବନରେ ଏକ ତିନି ଦିନିଆ ବକ୍ତୃତାମାଳାର ଆୟୋଜନ କରାଯାଇଥିଲା। ସଂଘର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ବିଷୟବସ୍ତୁ ‘ସଂଘ ଯାତ୍ରାର ୧୦୦ ବର୍ଷ: ନୂତନ ଦିଗନ୍ତ’ ରଖାଯାଇଥିଲା । ପ୍ରଥମ ଦିନରେ ସରସଂଘଚାଳକ ଡକ୍ଟର ମୋହନ ଭାଗବତ, ସରକାର୍ୟବାହ ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ ହୋସାବଲେ, ପବନ ଜିନ୍ଦଲ (ଉତ୍ତର ଜୋନର ଆଞ୍ଚଳିକ ସଂଘଚାଳକ), ଏବଂ ଡକ୍ଟର ଅନିଲ ଅଗ୍ରୱାଲ (ଦିଲ୍ଲୀର ପ୍ରାଦେଶିକ ସଂଘଚାଳକ) କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ଅବସରରେ, ସରସଂଘଚାଳକ ଡକ୍ଟର ମୋହନ ଭାଗବତ ସଂଘର ୧୦୦ ବର୍ଷର ଅବିସ୍ମରଣୀୟ ଯାତ୍ରା ଏବଂ ଏହାର ଅଭିଜ୍ଞତା ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରିଥିଲେ।
ସରସଂଘଚାଳକ ମୋହନ ଭାଗବତ କହିଥିଲେ ୨୦୧୮ ମସିହାରେ ଏହି ସଭାଗୃହରେ ସମାନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା। ସଂଘ ବିଷୟରେ ଅନେକ ଆଲୋଚନା ହେଉଛି। ମୋର ମନକୁ ଆସିଲା ଯେ ଆଲୋଚନାରେ ସୂଚନା କମ୍ ଅଛି। ଯେଉଁ ସୂଚନା ଉପଲବ୍ଧ ତାହା ପ୍ରାମାଣିକ ନୁହେଁ ତେଣୁ, ଆମ ପକ୍ଷରୁ ସଂଘ ବିଷୟରେ ସତ୍ୟ ଏବଂ ସଠିକ୍ ସୂଚନା ଦେବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, ସଂଘ ବିଷୟରେ ଯାହା ଆଲୋଚନା ହେଉଛି ତାହା ଧାରଣା ଉପରେ ଆଧାରିତ ନୁହେଁ ବରଂ ତଥ୍ୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ ହେବା ଉଚିତ। ଏହା ଜାଣିବା ପରେ, କେଉଁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯିବ, କେଉଁ ନିଷ୍କର୍ଷ ବାହାର କରାଯିବ, ତାହା ଶୁଣୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଅଧିକାର।
ମୋହନ ଭାଗବତ ପୁଣି କହିଥିଲେ ଆମେ ଯାହା କହୁଛୁ କାହାକୁ ବିଶ୍ୱାସ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ, କେବଳ କୁହାଯିବ। ପୂର୍ବର ଆଲୋଚନା ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସହିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ସେହି ଆଲୋଚନା ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଭଲ ଭାବରେ ଘଟିଥିଲା। ସଂଘ ବିଷୟରେ ସତ୍ୟ ଜାଣିବା ପରେ, କୌଣସି କାରଣ ବିନା ମନରେ ଥିବା ଅନେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ମିଳିଲା । ସଂଶୟ ଚାଲିଗଲା । ଏହା କୁହାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ ଯେ ସେହି ବୈଠକରେ ଆସିଥିବା ସମସ୍ତ ଲୋକ ସଂଘର ହୋଇଗଲେ, କିନ୍ତୁ ତାହା ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନଥିଲା। ଆମର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଲୋକଙ୍କୁ ଜଣାଇବା ।
ଏବେ ଯେତେବେଳେ ଶତାବ୍ଦୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରାଯାଉଥିଲା, ସେତେବେଳେ ପୁଣି ଥରେ ଏହି ଧାରଣା ଆସିଲା ଯେ ଏପରି ଆଲୋଚନା ବି ସେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରେ ହୋଇଥିଲା, ଏବେ ଏହା ଦେଶର ଚାରୋଟି ସ୍ଥାନରେ ହେବା ଉଚିତ । ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଅଧିକ ଲୋକ ଏଥିରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିପାରିବେ ଏବଂ ପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିପାରିବେ। କିନ୍ତୁ ପୂର୍ବରୁ ଯାହା କୁହାଯାଇଥିଲା, ସେହି ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଏହାକୁ ସାରା ଦେଶରେ ବହୁତ ଭଲ ଭାବରେ ପ୍ରସାରିତ କରିଥିଲା। ତେବେ ଆମକୁ କ’ଣ ପୁଣି ଥରେ ସମାନ କଥା କହିବାକୁ ପଡିବ? ହଁ ପଡ଼ିବ । ସଂଘ ଏପରି ଏକ ବିଷୟ, ତେଣୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ସଂଘ ବିଷୟରେ କହିବାକୁ କିଛି ନୂତନ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ଏଥର ଏପରି ହୋଇଛି ଯେ 100 ବର୍ଷ ପୂରଣ ହୋଇଛି। ଭବିଷ୍ୟତରେ ଆମେ ସଂଘର କାର୍ଯ୍ୟକୁ କିପରି ଦେଖୁ, ଆମ ମନରେ କ’ଣ ଚାଲିଛି? ଏହାକୁ ମଧ୍ୟ ମନେ ରଖିବା ଉଚିତ। ସେଥିପାଇଁ ବକ୍ତୃତା ଶୃଙ୍ଖଳାର ଶୀର୍ଷକରେ ନ୍ୟୁ ହରାଇଜନ୍ସ ଶବ୍ଦ ଅଛି। ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ କଥା ଯାହା କରାଯିବା ଉଚିତ ତାହା ହେଉଛି 70-75% ନୂଆ ଲୋକଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରାଯିବା ଉଚିତ। ତେଣୁ ଯେଉଁ ଦୁଇଟି ବକ୍ତୃତା ହେବ, ସେଥିରେ ମୁଁ ଆଜିର ବକ୍ତୃତାରେ ସଂଘ ବିଷୟରେ କହିବି। ଗତ ଥର ଦୁଇଟି ଭାଷଣରେ ଯାହା କୁହାଯାଇଥିଲା, ମୁଁ ଗୋଟିଏ ଭାଷଣରେ କହିବି।
୧୦୦ ବର୍ଷ ଧରି ସଂଘର ଯାତ୍ରା ଅବିରତ ଚାଲିଛି । ଏହା ନୁହେଁ ଯେ ଆମକୁ ସଂଘ ଚଳାଇବାକୁ ପଡିବ। ସଂଘ ଚଳାଇବାର ଏକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅଛି। ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ୱୟଂସେବକ ସଂଘ କାହିଁକି ଆରମ୍ଭ ହେଲା ? ଅନେକ ବାଧା ଇତ୍ୟାଦି ଆସିଲା, ସ୍ଵେଚ୍ଛାସେବକମାନେ ସମସ୍ତ କଷ୍ଟକର ପରିସ୍ଥିତିରୁ କିପରି ବାହାରି ଆସିଲେ ଏବଂ ଏହାକୁ ଜାରି ରଖିଲେ? ଏବଂ ଏହା ୧୦୦ ବର୍ଷ ପରେ ମଧ୍ୟ ନୂତନ ଦିଗନ୍ତ ବିଷୟରେ କାହିଁକି କଥା ହେଉଛି? ଯଦି ଆପଣଙ୍କୁ ଏହାର ଉତ୍ତର ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ଦେବାକୁ ପଡ଼େ, ତେବେ ସେହି ବାକ୍ୟ ହେଉଛି ଆମେ ସ୍ଵେଚ୍ଛାସେବକମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ସଂଘ ପ୍ରାର୍ଥନାର ଶେଷରେ କହିଥାଉ – ‘ଭାରତ ମାତା କୀ ଜୟ’।
ଏହା ଆମର ଦେଶ। ସେହି ଦେଶକୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯିବା ଉଚିତ। ସେହି ଦେଶକୁ ବିଶ୍ୱରେ ଏକ ଅଗ୍ରଣୀ ସ୍ଥାନ ମିଳିବା ଉଚିତ। କିନ୍ତୁ ଏହା କାହିଁକି ପାଇବା ଉଚିତ? କେବଳ ଗୋଟିଏ ଦେଶ ଏକ ଅଗ୍ରଣୀ ସ୍ଥାନ ପାଇପାରିବ ଏବଂ ବିଶ୍ୱରେ ଶହ ଶହ ଦେଶ ଅଛନ୍ତି। ଆମକୁ ଏଥିପାଇଁ ଏକ ନୂତନ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ପଡିବ କି?
ତେଣୁ ଏପରି କୌଣସି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଏହା ପଛରେ ଏକ ସତ୍ୟ ଅଛି। ବିଶ୍ୱରେ ଏତେ ଦେଶ କାହିଁକି ଅଛନ୍ତି? ବିଶ୍ୱ ବହୁତ ନିକଟତର ହୋଇଗଲାଣି। ଏବେ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଆଲୋଚନା ହେଉଛି। ବିଶ୍ୱ ନିକଟତର ହୋଇଛି, ତେଣୁ ଆମକୁ ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ପଡିବ। ତେବେ ଏକ ଦେଶ ବଡ଼ ହେବାର କ’ଣ ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ? ତେଣୁ ଯଦିଓ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱର ଜୀବନ ଏକ, ମାନବତା ଏକ, ତଥାପି ଏହା ସମାନ ନୁହେଁ। ଏହାର ବିଭିନ୍ନ ରୂପ, ଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗ ଅଛି ଏବଂ ଏହି କାରଣରୁ ବିଶ୍ୱର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି, କାରଣ ପ୍ରତ୍ୟେକ ରଙ୍ଗର ନିଜସ୍ୱ ଅବଦାନ ଅଛି।
ଯଦି ଆମେ ବିଶ୍ୱର ଇତିହାସକୁ ଦେଖିବା, ତେବେ ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ କଥା ଉଦାହରଣ ଦିଆଯାଇପାରେ । ସେ କହିଥିଲେ ‘ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜାତିର ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପାଇଁ ଏକ ମିଶନ ଅଛି’। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜାତିର ବିଶ୍ୱରେ କିଛି ଅବଦାନ ଅଛି, ଯାହା ଏହାକୁ ସମୟ ସମୟରେ କରିବାକୁ ପଡିବ।
ମାର୍ଗ ଅନୁସାରେ, ଭାରତର ମଧ୍ୟ ନିଜସ୍ୱ ଅବଦାନ ଅଛି। ବିଶ୍ୱର ଯେକୌଣସି ଦେଶକୁ ବଡ଼ ହେବାକୁ ପଡିବ, ନିଜସ୍ୱ ମହାନତା ପାଇଁ ନୁହେଁ। ଏହାର ବଡ଼ ହେବା ଦ୍ୱାରା, ବିଶ୍ୱର ଜୀବନରେ ଏକ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ନୂତନ ଗତି ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ଏହା ସେହି ପ୍ରକାରର ଅବଦାନ ଦେଇଥାଏ, ତେଣୁ ଏହାକୁ ଅବଦାନ ଦେବାର ଯୋଗ୍ୟ ହେବାକୁ ପଡିବ, ସେଥିପାଇଁ ଏହାକୁ ବଡ଼ ହେବାକୁ ପଡିବ।
ସେଥିପାଇଁ ସଂଘ ଗଠନର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଭାରତ। ସଂଘର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଭାରତ ଏବଂ ସଂଘର ମହତ୍ତ୍ୱ ହେଉଛି ଭାରତ ବିଶ୍ୱଗୁରୁ ହେବା। କାରଣ ବିଶ୍ୱ ପ୍ରତି ଭାରତର ଏକ ଅବଦାନ ଅଛି, ଏହାକୁ ସେହି ଅବଦାନ ଦେବାକୁ ପଡିବ, ଏହାର ସମୟ ଆସିଛି। ଭାରତର ଏହି ଉତ୍ଥାନ କେବେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା? ଏହା ଏକ ଧୀର ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯାହା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜାରି ରହିଛି।
ଆମ ଇତିହାସରେ ଆମେ ଜାଣୁ ଯେ ଆମେ ଆମର ଗୌରବର ଶିଖରରେ ଥିଲୁ, ଆମେ ସ୍ୱାଧୀନ ଥିଲୁ। ତା’ପରେ ଆକ୍ରମଣ ହୋଇଥିଲା, ଆମେ ଦାସ ହୋଇଥିଲୁ ଏବଂ ଦୁଇଟି ବଡ଼ ଦାସତ୍ୱ ସମୟର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବା ପରେ, ଆମେ ସ୍ୱାଧୀନ ହୋଇଥିଲୁ। ସେହି ଦାସତ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ ହେବା ପ୍ରଥମ କାର୍ଯ୍ୟ ଥିଲା। ଯଦି ଆମେ ଆମ ଦେଶକୁ ମହାନ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ, ତେବେ ସ୍ୱାଧୀନତା ଆବଶ୍ୟକ। ଶୃଙ୍ଖଳରେ ବନ୍ଧା ହୋଇଥିବା ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇପାରିବ ନାହିଁ ଏବଂ ତେଣୁ ନିଜ ପାଇଁ କିଛି କରିପାରିବ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇଁ ଏହି ପ୍ରୟାସ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଏକ ବିଶାଳ ସର୍ବଭାରତୀୟ ପ୍ରୟାସ, 1857 ରେ ଏଥିପାଇଁ ଏକ ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା। ସେହି ଯୁଦ୍ଧ, ମୋଟାମୋଟି ବିଫଳ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ସେହି ବିଫଳତା ଯୋଗୁଁ, ଦେଶରେ ଏହି ଚିନ୍ତାଧାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ଯେ ଏହା ଆମର ଦେଶ।
