ଦେଶରେ ମାଗଣା ଚାଉଳ ପାଇଁ ଏବେ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଚାଲିଛି । ରାସନ କାର୍ଡ ହେଲେ ଅନ୍ୟ ସବୁ ସରକାରୀ ଯୋଜନାର ଲାଭ ମିଳୁଥିବାରୁ ଅଧିକାଂଶ ଭାରତୀୟ ରାସନ କାର୍ଡ ହାତେଇବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି । ଯୈାଥ ପରିବାର ଭାଙ୍ଗି ଛୋଟ ପରିବାର ହେଉଛି । ଯାହା ଫଳରେ ରାସନ କାର୍ଡ ପାଇବା ସହଜ ହେଉଛି ।
ଜାତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଆଇନ 2013 ଅଧୀନରେ 75 ପ୍ରତିଶତ ଗ୍ରାମୀଣ ଏବଂ 50 ପ୍ରତିଶତ ସହରୀ ଜନସଂଖ୍ୟାକୁ ସାମିଲ କରାଯିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥିଲା । ଏହି ଯୋଜନାରେ ଚଳିତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ 81 କୋଟି 35 ଲକ୍ଷ ଲୋକଙ୍କୁ ମାସିକ 5 କିଲୋଗ୍ରାମ ମାଗଣା ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଉଛି। ମାଗଣା ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟ ବଣ୍ଟନର ଅବଧି 1 ଜାନୁଆରୀ, 2024 ରୁ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ପାଇଁ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇଛି।
ସରକାରୀ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଆନୁମାନିକ ଆର୍ଥିକ ବ୍ୟୟ 11.80 ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା, ଯାହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ପାଣ୍ଠି ଯୋଗାଇଛନ୍ତି। ଅକ୍ଟୋବର 2025 ସୁଦ୍ଧା, 78.90 କୋଟି ହିତାଧିକାରୀ ଏହି ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ମାଗଣା ଖାଦ୍ୟ ଶସ୍ୟ ପାଉଛନ୍ତି। ଏହା ସହିତ, ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳା ଏବଂ ସ୍ତନ୍ୟପାନକାରୀ ମାଆ ଏବଂ 6 ମାସରୁ 14 ବର୍ଷ ବୟସର ପିଲାମାନେ ସମନ୍ୱିତ ଶିଶୁ ବିକାଶ ସେବା (ଆଇସିଡିଏସ) ଏବଂ ପିଏମ-ପୋଷଣ ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ପୁଷ୍ଟିକର ମାନଦଣ୍ଡ ଅନୁଯାୟୀ ଖାଦ୍ୟ ପାଇବାକୁ ହକଦାର ବୋଲି ଏହି ଆଇନରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଛି। 6 ବର୍ଷ ବୟସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିଶୁଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚ୍ଚ ପୁଷ୍ଟିକର ମାନଦଣ୍ଡ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କରାଯାଇଛି। ଗର୍ଭବତୀ ମହିଳା ଏବଂ ସ୍ତନ୍ୟପାନକାରୀ ମାଆମାନେ ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ମଜୁରୀ କ୍ଷତି ଏବଂ ପରିପୂରକ ପୁଷ୍ଟି ପାଇଁ ଆଂଶିକ ଭାବରେ କ୍ଷତିପୂରଣ ଦେବା ପାଇଁ ଅତି କମରେ 6,000 ଟଙ୍କାର ନଗଦ ମାତୃତ୍ୱ ଭତ୍ତା ପାଇବାକୁ ହକଦାର ହେଉଛନ୍ତି ।
ଅନ୍ତ୍ୟୋଦୟ ଅନ୍ନ ଯୋଜନାରେ ସାମିଲ ପରିବାରଗୁଡ଼ିକୁ ମାସିକ 35 କିଲୋଗ୍ରାମ ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଉଛି। ଏହି ଯୋଜନାରେ ବିଧବା, ଅସହାୟ ଗୁରୁତର ଅସୁସ୍ଥ ବ୍ୟକ୍ତି, 60 ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ବୟସର ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ପରିବାରକୁ ସାମିଲ କରାଯାଇଛି । ପ୍ରାଥମିକତା ପରିବାର (ପିଏଚଏଚ)ରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ମାସିକ 5କିଲୋଗ୍ରାମ ଖାଦ୍ୟ ଶସ୍ୟ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଉଛି।
କୋଭିଡ୍ ମହାମାରୀ ସମୟରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଗରିବ କଲ୍ୟାଣ ଅନ୍ନ ଯୋଜନାକୁ ସାତଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯାଇଛି । ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟାୟ 31 ଡିସେମ୍ବର 2022 ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି ।
ସମନ୍ୱିତ ଶିଶୁ ବିକାଶ ଯୋଜନାରେ 2024-25ରେ ମୋଟ୍ 26 ଲକ୍ଷ ମେଟ୍ରିକ ଟନରୁ ଅଧିକ ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟ ବିତରଣ କରାଯାଇଛି। ପିଏମ ପୋଷଣ ଯୋଜନାରେ ସରକାରୀ ଏବଂ ସରକାରୀ ଅନୁଦାନପ୍ରାପ୍ତ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ମଧ୍ୟହ୍ନ ଭୋଜନ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଉଛି। ଏହି ଯୋଜନାରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା 22.96 ଲକ୍ଷ ମେଟ୍ରିକ ଟନ ଚାଉଳ ଓ ଗହମ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଇଛି ।
ଏକ ରାଷ୍ଟ୍ର ଏକ ରାସନ କାର୍ଡ ଯୋଜନା 36ଟି ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ପ୍ରଦେଶରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ପାଖାପାଖି 81 କୋଟି ହିତାଧିକାରୀଙ୍କର ଇ-ପିଓଏସ ଡିଭାଇସ ଜରିଆରେ ଲାଭ ପାଉଛନ୍ତି । ରାସନ କାର୍ଡ/ଲାଭାର୍ଥୀ ଡାଟାବେସର 100% ଡିଜିଟାଇଜେସନ୍, 99.9% ରାସନ କାର୍ଡର ଆଧାର ସିଡିଂ ଏବଂ ପ୍ରାୟ 99.6% (5.43 ଲକ୍ଷ ମଧ୍ୟରୁ 5.41 ଲକ୍ଷ) ସୁଲଭ ମୂଲ୍ୟ ଦୋକାନ ସ୍ୱୟଂକ୍ରିୟ କରିବାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହାସଲ କରାଯାଇଛି। ସେହିପରି ଖୋଲା ବଜାର ବିକ୍ରି ଯୋଜନାରେ ସାଧାରଣ ଉପଭୋକ୍ତାଙ୍କୁ ରିହାତି ଦରରେ ଭାରତ ବ୍ରାଣ୍ଡର ଅଟା ଓ ଚାଉଳ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଉଛି। ସାରା ଦେଶରେ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବଣ୍ଟନ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ, ସରକାର ଖାଦ୍ୟ ଶସ୍ୟର ଏକ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପୁଲ ବଜାୟ ରଖିଛନ୍ତି ଯାହା ସାଧାରଣ ବଣ୍ଟନ ବ୍ୟବସ୍ଥା (ପିଡିଏସ)ର ମେରୁଦଣ୍ଡ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। 1 ଜୁଲାଇ, 2025 ସୁଦ୍ଧା, କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପୁଲରେ ଯଥାକ୍ରମେ 135.40 ଏଲଏମଟି ଏବଂ 275.80 ଏଲଏମଟି ଷ୍ଟକ୍ ମାନଦଣ୍ଡ ବିରୁଦ୍ଧରେ 377.83 ଲକ୍ଷ ମେଟ୍ରିକ୍ ଟନ୍ (ଏଲଏମଟି) ଚାଉଳ ଏବଂ 358.78 ଏଲଏମଟି ଗହମ ମହଜୁଦ ଥିଲା।
13 ଅକ୍ଟୋବର, 2025 ସୁଦ୍ଧା, ଖରିଫ ମାର୍କେଟିଂ ଋତୁ 2024-25ରେ ଧାନ ସଂଗ୍ରହ 813.88 ଲକ୍ଷ ମେଟ୍ରିକ୍ ଟନ୍ (ଏଲଏମଟି) ରେ ପହଞ୍ଚିଛି, ଯାହାର ମୂଲ୍ୟ ସର୍ବନିମ୍ନ ସହାୟକ ମୂଲ୍ୟରେ 1.9 ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା, ଯାହାର ଲାଭ 1.15 କୋଟି ଚାଷୀଙ୍କୁ ମିଳିଛି। ରବି ମାର୍କେଟିଂ ଋତୁ 2024-25 ରେ ଗହମ ସଂଗ୍ରହ 266.05 ଲକ୍ଷ ମେଟ୍ରିକ୍ ଟନ୍ ଥିଲା, ଯାହାର ମୂଲ୍ୟ 60,526.80 କୋଟି ଟଙ୍କା, ଯାହାର ମୂଲ୍ୟ 22.49 ଲକ୍ଷ ଚାଷୀଙ୍କୁ ମିଳିଛି। ରବି ମାର୍କେଟିଂ ଋତୁ 2025-26 ରେ (11.08.2025 ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ) ଗହମ ସଂଗ୍ରହ 300.35 ଲକ୍ଷ ମେଟ୍ରିକ୍ ଟନ୍ ଥିଲା, ଯାହାର ମୂଲ୍ୟ 72,834.15 କୋଟି ଟଙ୍କା, ଯାହାର ଲାଭ 25.13 ଲକ୍ଷ ଚାଷୀଙ୍କୁ ମିଳିଛି।
2025-26 ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଜୁଲାଇ 2025 ସୁଦ୍ଧା ଏନଏଫଏସଏ ଅଧୀନରେ ଖାଦ୍ୟ ଶସ୍ୟର ମୋଟ ବାର୍ଷିକ ଆବଣ୍ଟନ 18,498.94 ହଜାର ଟନ୍ ଥିଲା ଏବଂ 2024-25 ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଏହା 55,493.044 ହଜାର ଟନ୍ ଥିଲା। ସାଧାରଣ ବିତରଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସ୍ୱଚ୍ଛ କରିବା ଲାଗି ଡିଜିଟାଲକରଣ, ଅଭିଯୋଗ ସମାଧାନ, ଅନଲାଇନ ଆବଣ୍ଟନ ଏବଂ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା ପରିଚାଳନା, ମେରା ରାସନ୍ 2.0, ଅନ୍ନ ମିତ୍ର ମୋବାଇଲ ଆପ୍, ସ୍ମାର୍ଟ ପିଡିଏସ, ଆଧାର ସିଡିଂ, ଓଏନଓଆରସି ଏଫପିଏସ ଅଟୋମେସନ ଆଦି ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଛି।
